Intervisie traject​​​ (registratie onderaan)

Ruimtelijke regels voor een toekomstbestendig voedselsysteem: hoe geef je dit vorm in het Omgevingsplan?

De landbouwtransitie staat hoog op de maatschappelijke en politieke agenda. Opgaven rond stikstof, biodiversiteit, klimaat, water en bodem vragen om een fundamenteel andere manier van landbouw bedrijven. Daarnaast spelen veel sociaal-economische vraagstukken: toegang tot gezond en betaalbaar voedsel, sociaal welzijn, voedselzekerheid, etc.

Regeneratieve landbouw biedt een veelbelovend perspectief op de toekomst van ons voedselsysteem. In tegenstelling tot de gangbare praktijk zijn bedrijfsmodellen vaak diverser en kennisintensiever, met bodem en water als uitgangspunt en een sterke verbinding met de lokale economie en gemeenschap. Regeneratieve landbouw stimuleert wederkerige relaties tussen ecologische, sociale en economische waarden. Denk aan burgers die zich organiseren rond een wijktuin, een CSA-boerderij of boeren die samen een regionale keten opzetten. Dit creëert kansen voor boeren, natuur én samenleving, maar vraagt om passende ruimtelijke kaders. Wanneer regelgeving meebeweegt, ontstaat ruimte voor innovatie, samenwerking en nieuwe, toekomstbestendige verdienmodellen.

Met de invoering van de Omgevingswet krijgen gemeenten een krachtig instrument in handen: uiterlijk in 2031 stellen zij één integraal Omgevingsplan vast. Via dit plan kunnen zij belemmeringen voor omschakelende agrariërs wegnemen, ruimte creëren voor nieuwe verdienmodellen en randvoorwaarden formuleren voor duurzaam grondgebruik. Tegelijkertijd blijkt dat overheden terughoudend zijn in het toepassen van maatwerk, ondanks de mogelijkheden die de wet daarvoor biedt. Belangrijke oorzaken zijn de nadruk op rechtszekerheid en uniformiteit, onbekendheid met maatwerkinstrumenten en beperkte kennis en capaciteit.

Dit intervisietraject is opgezet als actieonderzoek om ambtenaren te ondersteunen. Deelnemers werken gezamenlijk aan de vraag hoe omgevingsplannen regeneratieve landbouw kunnen faciliteren en welke kennis en vaardigheden daarvoor nodig zijn, zodat beleid en praktijk elkaar versterken.

Het Nationaal Groeifondsprgramma ReGeNL (regenl.nl) heeft als doel een vliegwiel te zijn voor de transitie naar regeneratieve landbouw. Regeneratieve landbouw is essentieel voor een toekomstbestendige landbouw in Nederland, omdat het inspeelt op de grootste uitdagingen waar het huidige landbouwsysteem tegenaan loopt: bodemdegradatie, verlies aan biodiversiteit, waterproblemen, klimaatverandering en de toenemende economische druk op boeren.

Participatief actieonderzoek

Het intervisietraject en de webinarserie zijn opgezet als participatief actieonderzoek. Dat betekent dat we leren, onderzoeken en handelen combineren. Door deel te nemen geeft u Wageningen University & Research toestemming om de gegevens die tijdens het traject worden verzameld te verwerken en analyseren. Gesprekken kunnen worden opgenomen en altijd geanonimiseerd verwerkt. De inzichten kunnen later worden gebruikt voor communicatie en om het ReGeNL programma verder te verbeteren.

Participatief actieonderzoek houdt in dat deelnemers actief meedenken over de vragen, het proces en de vervolgstappen. We doen het onderzoek dus niet óver, maar mét elkaar. Het doel is niet alleen om kennis op te bouwen, maar ook om deelnemers direct in staat te stellen hun eigen situatie beter te begrijpen én te verbeteren. Daarbij is expliciet aandacht voor gelijkwaardigheid en rechtvaardige sociale verhoudingen.

Deze aanpak past goed bij het transitieprogramma ReGeNL, omdat gezamenlijke kennisontwikkeling, actiegericht werken en leren centraal staan — precies wat nodig is bij complexe opgaven met veel betrokken partijen.

Webinars

Deelnemers combineren intervisie met een reeks praktijkgerichte, openbaar toegankelijke Webinars, (eventueel) aangevuld met rapportages. De Webinars zijn achteraf terug te kijken via de GroenKennisnet-pagina ‘Beleid & Wetgeving’.

De webinars sluiten aan op vragen die naar voren komen in de intervisiegroepen en zijn daarmee direct vraaggestuurd. Deelname aan het intervisietraject leidt zo tot gerichte kennisontwikkeling, waarvan de opbrengsten via de openbare webinars breed beschikbaar worden gemaakt. Deelname aan de Webinars is echter niet verplicht.

Groep A

Geschatte studielast 80 uur, over:

• Voorbereidende vragenlijst

• Teambulding excursie toekomstbestendig boerenbedrijf

  • 13 mei 2026 (incl. 1e intervisie)

• Reflectieopdrachten

• 8 x professioneel begeleide intervisie sessies tussen 15.30-17.30 uur, zelf georganiseerd eetmoment tussen 17.30-19.00

  • 9 juni 2026

  • 15 september 2026

  • 27 oktober 2026

  • 24 november 2026

  • 12 januari 2027

  • 16 februari 2027

  • 23 maart 2027

• 10x Webinars (niet verplicht)

• Afsluitende vragenlijst

• Afsluitende workshop

  • 20 april 2027

De groep bestaat uit max. 8 personen. Let op: Iedere deelnemer wordt gevraagd 1 keer een locatie en eten te verzorgen, o.b.v. een in-kind bijdrage.

Groep B

Geschatte studielast 55 uur, over:

• Voorbereidende vragenlijst

• Teambulding excursie boerenbedrijf

  • 19 mei 2026 (incl. 1e intervisie)

• 8 x professioneel begeleide intervisie sessies (hybride) tussen 15.00-17.00

  • 16 juni 2026

  • 22 september 2026

  • 3 november 2026

  • 1 december 2026

  • 19 januari 2027

  • 2 maart 2027

  • 30 maart 2027

• 10x Webinars (niet verplicht)

• Afsluitende vragenlijst

• Afsluitende workshop

  • 20 april 2027

De groep bestaat uit max. 8 personen.